aktualności pojecia atrybuty swietych opis dziela sztuki czytanie planow plastyka literatura testy
linkownia kanon dzieł sztuki chronologia tapety na pulpit style i kierunki w sztuce ornamenty

 

świeta Maria Magdalena 

 

 

 

 

 

 

 

udostępnij

poleć na gronie   

Zobacz
jakich sformułowań
używać w opisach
dzieł sztuki

 

Świety Jerzy smok

 

Swieta Barbara wieża

Swięty Dionizy ucięta głowa

Atrybuty świętych, czyli co artysta miał na myśli.

Aby zrozumieć dzieło sztuki, szczególnie malarskie, bądź sceny rzeźbiarskie należy odpowiednio odczytać miejsce rozgrywającej się sceny oraz jej głównych aktorów- przedstawionych postaci. W rozszyfrowaniu, co artysta miał na myśli tworząc swoje dzieło lub co zostało mu zlecone, nieoceniona jest znajomość symboliki, za pomocą której przedstawiano postaci, zwłaszcza święte. Sztuka sakralna brała tematy i symbole z Biblii, apokryfów i innych świętych ksiąg. I tak właśnie częstym motywem są symbole czterech Ewangelistów, które występują nawet na zwornikach sklepień.

św. Mateusz był przedstawiany jako człowiek (anioł)
św. Marek - lew
św. Łukasz – wół
św. Janem - orzeł.

Innych świętych rozpoznaje się po atrybucie, z którym występują. Jednakże jeden symbol bądź atrybut charakteryzować może kilku różnych świętych. Symbol bądź atrybut odwołuje się do żywotów świętych bądź czynności, której patronują.

Tak na przykład pod postacią Anioła może występować zarówno św. Bonawentura, św. Cecylia, św. Cyryl, św. Dorota, św. Dominik, św. apostoł Filip, św. Grzegorz Wielki, Katarzyna Aleksandryjska, wspomniany Mateusz ewangelista, św. Roch, św. Stanisław Kostka lub Wacław itp.
W infule (mitrze) może być przedstawiony: Bernard ze Sieny, Dominik, Filip Nareusz, Norbert, Tomasz z Akwinu, czyli biskupi bądź opaci.

Aby prawidłowo odczytać, kim właściwie jest przedstawiony anioł, należy rozszyfrować pozostałe osoby przedstawionej sceny. Nieodzowna jest tu znajomość Biblii, jeżeli jest to sztuka chrześcijańska, zapisów apokryficznych, bądź innych świętych ksiąg. Historycy sztuki powinni także znać historię kościoła i soborów, na których zapadały decyzje o dopuszczeniu do czytania poszczególnych ewangelii oraz tematów wykorzystywanych w sztuce, a w przypadku sztuki protestanckiej, czy w ogóle sztuka i przedstawienia świętych mogą egzystować, zwłaszcza w świątyni.

Najważniejsze atrybuty świętych lub postać, pod jaką występują:

Apostołowie:

św. Andrzej- ukośny krzyż (taki jak znak drogowy)
św. Bartłomiej- nóż, zdarta skóra
św. Jakub Starszy-strój pielgrzymi, muszla
św. Jakub Młodszy-proporzec, kijanka
św. Jan-bez brody, kielich,wąż
św. Juda Tadeusz- maczuga
św. Mateusz- kątownik, topór, halabarda
św. Paweł- miecz
św. Piotr- klucze
św. Filip- laska św. Antoniego, tzw. laska krzyżowa
św. Szymon-piła
św. Tomasz- kątownik, włócznia

arma Christi-Bernard z Clairvaux
baranek- Agnieszka, Franciszek z Asyżu, Jan Chrzciciel, Joachim
barka rybacka-Juda Tadeusz
bicz- Benedykt z Nursji, Szymon Słupnik
chleb- Agata, Antoni Padewski, biskup Mikołaj, Paweł Pustelnik
chorągiew- Florian, Urszula
chusta z obliczem Chrystusa- veraikon (całun) - Weronika
płonący dom- Florian
3 dzieci-Mikołaj
Dziewice-Urszula
Dzwonek-Antoni pustelnik
ekierka- Tomasz z Akwinu
gęś- Marcin
ucięta głowa-Dionizy
gołąb- Grzegorz wielki, Paweł Pustelnik, Joachim(2 gołebie), Tomasz z Akwinu
sześcioramienna gwiazda- Dominik, Mikołaj z Tolentino
5 gwiazd wokół głowy-Jan Nepomucen
jeleń z krucyfiksem- Eustachy, Hubert z Akwitanii
kajdany-Leonard, Piotr apostoł
kamień-Tomasz apostoł, Hieronim, Jakub Młodszy
kielich- Barbara, Benedykt, Jan ewangelista (z wężem), ludwik, Norbert, Tomasz z Akwinu
kij pielgrzyma- Jakub Starszy, Leonard, Roch
kleszcze- Apolonia, Marta, Agata
klucze-hubert, Marta, Piotr apostoł
kogut-oliwia, Piotr apostoł Wit
koło-Jerzy, Katarzyna
korona- Agnieszka, Brygida, Helena, ludwik andegaweński (3 korony)
korona cierniowa- Katarzyna Sieneńska, ludwik- król Francji, Maria Magdalena, Róża z Limy
kosz z różami i owocami- Dorota
kościół ( nie mylić z kościołem, który trzyma zwykle fundator świątyni)- Cyryl i Metody, Elżbieta, Heena, Henryk II , Wolfgang, Stefa, Sylwester
kotwica- Klement, Mikołaj
kruk- Benedykt z Nursji, Bonifacy, Eliasz, Paweł Pustelnik
krzyż- Alojzy, Andrzej apostoł, Bronisława, Dominik, Eustachy, Elżbieta Węgierska, Filip, Jan Chrzciciel, Jan Kanty, Jan Nepomucen, juda Tadeusz, Karol Boromeusz, Maria Magdalena, Małgorzata
księga- Albert wielki, Ambrozy, Andrzej apostoł, Ana, Antoni padewski, Bartłomiej, Bazyli, bernard z Clairvaux, Bonawentura, Brygida, Bonifacy, Cyprian, Cyryl, Dominik, Feliks, Franciszek z Asyżu, Grzegorz wielki, Hieronim, Ignacy Loyola, Jakub starsz i mładszy, Krystyna, Łukasz ewangelista, Maria Magdalena, marek ewangelista, mikołaj, Piotr apostoł, Tomasz z Akwinu
kula gorejąca ośmiopłomienna- Franciszek Salezy
kule na tacy lub księdze Mikołaj
ognista kula- Czesław, Prokop, Franciszek Salezy, Regina, Wolfgag
lew- Hieronim, marek ewangelista, Paweł pustelnik, Wit
lilia- Albert wielki, Alojzy Gonzaga, Antoni padewski, Bronisława, Dominik, Henryk, Idzi, Stanisław kostka, Walerian
lis- Bonifacy
lwia łapa z zadrą- Hieronim
łania-Idzi
łyżka kuchenna-Marta

miecz- Barbara, Bonifacy, Justyna, Katarzyna Aleksandryjska, Łucja, Marcin, Mateusz, Paweł apostoł
miecz w sercu- Wiktor
taca z oczami- Otylia, Łucja
taca z wężem- Filip
taca z łyżką- Aleksy
taca z piersiami- Agata
monogram IHS- Bernard, Ignacy Loyola
monstrancja- Antoni Padewski, Bonawentura, Franciszek z Asyżu, Tomasz z Akwinu
naczynie do wody – Jakub St. Roch
naczynie z wodą- Florian
narzędzia ciesielskie- Józef
nóż- Apolonia, Bartłomiej
obuwie- Jadwiga, Jan Kanty
odzież pielgrzymia- Roch, Jakub St.
organy, instrumenty muzyczne- Cecylia
orzeł- Albert pustelnik, Wojciech, Jan ewangelista, Florian
osioł- Antoni Padewski, Hubert, Jan Chryzostom, Leonard
pająk- Feliks z Noli, Konrad
palma męczeńska- Agnieszka, Barbara, Cecylia, Hadrian, Kosma i Damian, Łucja, Maurycy, Małgorzata, Otylia, Sabina, Szczepan, Wacław, Wawrzyniec
pastorał- Ambroży, Augustyn, Albert Wielki, Błażej, Hugon
pierścień- Edward, Katarzyna Aleksandryjska, Katarzyna Sieneńska, Robert
pies- Bernard
pies z pochodnią w pysku- Dominik
pies żółty z chlebem- Roch
piła- Szymon Cyrenejczyk
pióro pawie- Barbara
pióro gęsie- Bernard z Cleirvaux, Celestyn, Ewangeliści, Franciszek Salezy, Hieronim, Teresa z Avila, Tomasz z Akwinu
płaszcz- Marcin
pochodnia- Agata
różaniec- Dominik, Jan Kanty, Władysław
róże w fartuchu- Dorota, Elżbieta
ruszt- Krystyna, Wawrzyniec, Wincenty
ryby w ręku- Andrzej, Antoni Padewski, Franciszek z Asyżu
rylec- Bazyli, Hieronim
serce gorejące- Augustyn, Franciszek Ksawery, Katarzyna Sieneńska
sieci- Piotr apostoł
smok- Filip, Grzegorz, Jerzy, Małgorzata, Marta, Michał, Olaf
stos- Joanna d’Arc,  Agnieszka, Anastazja, Apolonia, Barbara
strzały- Augustyn, Idzi, Krystyna, Sebastian, Urszula
stygmaty- Franciszek z Asyżu, Katarzyna sieneńska, Maria Magdalena
szaty czerwono- białe- Bartłomiej
sztylet- Bartłomiej, Łucja, Olaf, Wacław
świnia- Antoni
tau (litera grecka)- Antoni
tiara- Bernard apostoł, Grzegorz Wielki, Sylwester
topór- Bartłomiej, Juda Tadeusz, Maciej, Mateusz, Szymon
torba podróżna- Jakub St., Mateusz, Roch
trupia czaszka- Alojzy Gonzaga, Franciszek z Asyżu, Hieronim, Maria Magdalena
ul- Ambroży, Jan Chryzostom, Bernard z Clairvaux
wąż- Krystyna, Patrycjusz, Sylwester
wieniec róż- Rozalia, Dorota
wieża- Barbara, Irena
wiosło- Wojciech
włosy(długie lub oplatające ciało)- Maria Magdalena
włócznia- Bartłomiej, Tomasz Apostoł, Wacław, Wojciech
zbroja- Hieronim, Joanna d’Arc, Jerzy, Maurycy, Sebastian
żebrak- Elżbieta Węgierska, Jan Nepomucen, Marcin, Stanisław