aktualności pojecia atrybuty swietych opis dziela sztuki czytanie planow plastyka literatura testy do pobrania
linkownia kanon dzeł sztuki chronologia tapety na pulpit style i kierunki w sztuce ornamenty

 

sztukanamaturze pinterest  

partenon ateny peripterospartenon ateny akropol peripteros

Dodaj |

 

san Vitale w Rawennie

santa constanza wnetrze

modelunek światłocieniowy miękki twardy

secesja

elementy i detale gotyckie

bazylika świętego Marka w Wenecji

Forum Trajana w Rzymie

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jak czytać plany budowli.

Jak już zapewne wiesz, na maturze niektóre zadania wymagają rozpoznania budowli po jego rzucie. Być może na pierwszy rzut oka, rysunek wydawać się może niejasny i skomplikowany, ale po nauczeniu się podstawowych pojęć z zakresu architektury i kilku ćwiczeniach bez problemu odczytasz nawet skomplikowany plan, co pozwoli Ci nie tylko wyobrazić sobie bryłę budowli, ale także naprowadzi Cię na styl, w jakim została zbudowana.


Co to jest plan?

Plan budynku to nic innego jak rzut poziomy, który tworzy się poprzez „przecięcie” bryły poziomo (tak jak przekrajasz bułkę). Zwykle takie przecięcie dokonywane jest na wysokości okien i taki rysunek się tworzy. Do niego dodawany jest rysunek zrzutowanych poziomo sklepień i innych elementów znajdujących się ponad linią przecięcia którą wykonaliśmy, np: empor.

Oprócz planów poziomych, ukazujących całą przestrzeń obiektu, występują także rzuty pionowe i poprzeczne. Cały zestaw rzutów potrzebny jest do dokumentacji architektonicznych i konserwatorskich zabytków.

Starożytna Grecja

ŚWIĄTYNIA W ANTACH

Jeden z prostych typów greckiej świątyni starożytnej, w której głównym pomieszczeniem jest cella (naos), który poprzedza przedsionek tzw. pronaos osłanięty z boków antami - przedłużonymi ścianami świątyni.2 kółeczka to nic innego jak kolumny w przekroju. Świątynia taka może posiadac anty z obu stron, bez przejścia do celli,wówczas tylna otwarta hala zwana jest opistodomosem.

PROSTYLOS

Ten typ światyni posiada jedynie jedną cellę poprzedzona kolumnadą złożona z czterech kolumn.

PERIPTEROS

Klasyczny peripteros to światynia w antach z główna cella i w tym wypadku pomieszczeniem świetym tzw. adytonem i opistodomosem. Całość otoczona kolumnadą.

Wczesne chrześcijaństwo

BAZYLIKA

Bazylika posiada bardzo charakterystyczny plan i ma określone cechy:

  • Plan w kształcie krzyża łacińskiego
  • transept
  • Posiada prostokątne lub kwadratowe atrium ze studnią po środku z kolumnadami i krużgankami wokół, narteks i korpus nawowy (3 nawy-główna, zawsze wyższa i dwie boczne, 5 naw-główna i po dwie nawy boczne po bokach, przegrody chórowe
  • Nawy oddzielone kolumnadami z archiwoltami lub architrawem wspierającym ściany międzynawowe
  • Bazylika zawsze zakończona apsydą
  • Płaski strop kasetonowy lub otwarta więźba dachowa (szkielet podtrzymujący dach)
  • Małe okna nad dachami naw bocznych doświetlające wnętrze, zazwyczaj posiadające ażurowe alabastrowe lub marmurowe płyty. Wówczas nie szkliło się otworów okiennych. Produkcja szkła dla celów budowlanych rozpoczęła się dopiero ok. XIV wieku
  • Spolia-materiał budowlany powtórnie wykorzystywany do budowy. Spolia zwykle pochodził z antycznych świątyń (kolumny, kapitele, belkowania) i były przerabiane do potrzeb bazyliki
  • Bazylika mogła posiadać empory

Kościół św. Piotra w Rzymie, ok. 326 r.

bazylika plan


Bazylika pięcionawowa z transeptem, zakończona apsydą na osi, z kwadratowym otwartym atrium od zachodu otoczonym kolumnowymi krużgankami i studnią pośrodku. Między atrium i korpusem nawowym znajduje się wąski narteks. Bazylika posiada strop płaski.

bazylika model

model i przekrój typowej bazyliki- kościół św. Piotra w Rzymie

bazylika przekrój

 

BUDOWLA CENTRALNA

W czasch Bizancjum obok bazyliki popularny był drugi typ budowli- duża budowla centralna (na planie kadratu, okręgu, sześcio-, ośmioboku, lub podobnie). Zwykle budowle centralne były dwukondygnacyjne, sklepione kolebkowo, z centralną kopułą.

Kościół San Vitale w Rawennie

Wzniesiony na planie ośmioboku (plan centralny) z półkolistymi niszami z ośmiobocznym dwupoziomowym obejściem i emporami na piętrze Posiada prostokątne prezbiterium zakończone apsydą, którą flankują okrągłe pastoforia. Narteks dostawiony jest ukośnie do ośmioboku i flankują go dwie okrągłe wieżyczki schodowe.

kosciol San Vitale 522-547 w Rawennie

 

Mauzoleum Konstancji- Santa Constanza w Rzymie IV w.

mauzoleum Santa Costanza w Rzymie

Santa Costanza w Rawennie przekroj

Centralna budowla wzniesiona na planie koła z przylegającym do niej prostokątnym, zaokrąglonym na bokach narteksem. Obejście jest oddzielne od centralnej części 12 parami bliźniaczych kolumn i rozczłonkowane na przemian półkolistymi i prostokątnymi niszami.Przy pierwszej niszy, na lewo od głównegoo wejścia znajduje sie okrągła klatka schodowa w obrębie muru. Na osi wejścia, po drugiej stronie okręgu - nieco większa nisza z podwyższeniem(nie jest tu zaznaczone) z przeznaczeniem na ołtarz. Nad centralną częścią wznosi się kopuła,ukryta pod dachem(widoczne na przekroju)obejście sklepione jest kolebką.

 

ARCHITEKTURA KAROLIŃSKA

kaplica pałacowa w Akwizgranie

Kaplica pałacowa w Akwizgranie jest częścią założenia pałacowego Karola Wielkiego i miejscem jego spoczynku. Wybudowana w latach 788-800 na wzór kościoła San Vitale z Rawenny stanowi ważną pozycję w architekturze karolińskiej. Posiada spolia z Rawenny- kolumny. Obecnie jest częścią większego kościoła


Jest dwukondygnacyjną, centralną- ośmioboczną budowlą z szesnastobocznym obejściem, zwieńczoną kopułą ukrytą pod wielospadowym dachem. Posiada krótkie prostokątne prezbiterium zakończone ścianą prostą, wysunięte poza obręb centralnego szesnastoboku. Naprzeciw prezbiterium znajduje się wejście do kaplicy z pseudo westwerkiem, który flankują dwie kręcone klatki schodowe prowadzące na emporę z tronem cesarskim.
Obejście w kondygnacji przyziemia posiada sklepienie klasztorne, a w kondygnacji empory otwartej kolumnowo do wnętrza –kolebkowe z lunetami

kaplica pałacowa w akwizgranie

UWAGA Podczas sporządzania planów architektonicznych stosuje się linię przerywaną dla oddzielenia i ukazania dwóch kondygnacji na jednym rysunku. Pomaga to określić, bez nakładania planów na siebie, jakie odstępstwa w budowie są w obrębie obu pięter.

Poniżej, dla porównania plan tej samej kaplicy włączonej w większą, późniejszą budowlę. Tutaj widoczny jest rysunek tylko pierwszej kondygnacji przyziemia.

kaplica pałacowa w Akwizgranie

 

>>>dalej