Kanon dzieł sztuki
Poniżej znajduje się spis najważniejszych dzieł sztuki z zakresu malarstwa, rzeźby, architektury i rzemiosła artystycznego. Jest to nieformalny zestaw, bez znajomości którego zdający maturę z historii sztuki, nie powinien pojawiać się na egzaminie. Centralna Komisja Egzaminacyjna nie podała dotąd kanonu dzieł sztuki obowiązującego na maturze.
UWAGA!!!
Nie wystarczy znać tylko podanych tutaj dzieł. Ważne jest całościowe podejście do tematu, a kanon tylko pomoże wyróżnić z obszernej dziedziny, jaką jest historia sztuki, to co najważniejsze. Tak więc, czytaj podręczniki, książki i oglądaj albumy z reprodukcjami. W Internecie nie wszystko można znaleźć. Nie jest powiedziane, że tylko to, co w tym spisie pojawi się na maturze. W rozszerzonej wersji egzaminu może pojawić się jeszcze więcej materiału.
Aby pomóc Ci uczyć się systematycznie, spis został podzielony na epoki.
Prehistoria, Starożytność i Bizancjum
Średniowiecze
Renesans, Manieryzm
Barok i Rokoko
Klasycyzm i Romantyzm
Architektura i rzeźba XIX wieku (po klasycyzmie)
Malarstwo europejskie i polskie II połowy XIX wieku
Secesja, Młoda Polska i I połowa XX wieku
II połowa XX wieku
Prehistoria
Umiejętność rozpoznania:
- Wenus z Willendorfu
- malowidła z Lascaux
- zespół Stonehenge (plan, rekonstrukcja, bryła)
- zabudowa Biskupina
Starożytna Mezopotamia
Umiejętność rozpoznania:
- zigurat z Ur (bryła, rekonstrukcja)
- Sztandar z Ur
- posążek Gudei z Lagasz
- stela kodeksu Hammurabiego
- płaskorzeźba Zraniona Lwica – pałac Assurbanipala w Niniwie
- Brama Isztar w Babilonie
Starożytny Egipt
Umiejętność rozpoznawania:
- Piramida faraona Dżesera w Sakkara (bryła)
- Sfinks w Giza
- Triada króla Mykerinosa
- Gęsi z Meidum
- posągi pary książęcej Rahotepa i Nofret
- Skryba z Sakkara
- świątynia królowej Hatszepsut w Deir el-Bahari
- świątynia Ramzesa II w Abu Simbel (fasada)
- Posąg Sezostrisa I
- Kolosy Memnona (posągi Amenhotepa III)
- Złota maska Tutenhamona
- malowidło przedstawiające płaczki – grobowiec w Tebach
- malowidło przedstawiające córki Echnatona
- głowa królowej Nefretete
Dokładna analiza treści i formy:
- paleta Narmera
- piramidy Cheopsa, Chefrena, Mykerinosa w Gizie
- faraon Mykerinos z małżonką
- polowanie na dzikie ptactwo z grobu Menny
- malowidło tancerka i dwie muzykantki, grobowiec Nachta w Tebach
- płaskorzeźba Echnatona z rodziną
- świątynia Horusa w Edfu (plan, pylony)
Sztuka egejska
Umiejętność rozpoznania:
- Idol Cykladzki
- Paryżanka – malowidło z Knossos
- Książę wśród lilii – malowidło w Knossos
- figurka bogini z wężami
- waza kreteńska z ośmiornicą
- złota maska grobowa z Myken
- Brama Lwów w Mykenach
Starożytna Grecja
Umiejętność rozpoznania:
- świątynia Hery w Paestum (bryła)
- świątynia Nike-Apteros na akropolu ateńskim (bryła)
- plan akropolu ateńskiego
- tolos świątyni w Delfach (bryła, plan)
- kora archaiczna
- Apollo z Tenei
- Niosący cielę
- Woźnica z Delf
- Fidiasz – posąg Ateny Partens (na przykładzie rzymskiej kopii)
- Procesja panatenajska – płaskorzeźba z Partenonu
- Nike zawiązujące sandał – płaskorzeźba
- Fidiasz – Trzy mojry z przyczółka Partenonu
- Myron – Dyskobol
- Praksyteles – Hermes z małym Dionizosem, Afrodyta z Knidos
- Skopas – Bachantka
- Lizyp – Odpoczywający Herakles
- Nike z Samotraki
- Apollo Belwederski
- Zabijający Gall
- Ołtarz pergamoński (plan, bryła, płaskorzeźby z fryzu)
- Przykładowe wazy w stylach: geometrycznym i orientalizującym
- Czerwonofigurowa waza François
Dokładna analiza treści i formy:
- Posąg kurosa (np. z Sunion)
- Waza czarnofigurowa z przedstawieniem Achillesa i Ajaksa grających w kości
- Partenon na akropolu ateńskim (plan, bryła)
- Erechtejon na akropolu ateńskim (plan, bryła ogólnie i od strony ganku kariatyd)
- Poliklet Młodszy – Teatr w Epidauros (plan, widok ogólny)
- Poliklet – Doryforos
- Praksyteles – Apollo z jaszczurką
- Lizyp – Apoksyomenos
- Grupa Laokoona
- Wenus z Milo
Sztuka etruska
Umiejętność rozpoznania:
- sarkofag małżonków z Caere
- model świątyni etruskiej
- wilczyca kapitolińska
Starożytny Rzym
Umiejętność rozpoznania:
- świątynia Westy w Tivoli (bryła)
- łuk Tytusa
- Forum Trajana w Rzymie (plan, widok ruin z kolumną)
- akwedukt tzw. Pont-du-Gard w Nîmes
- Maison Carre w Nîmes (bryła)
- Ołtarz Pokoju w Rzymie (bryła, płaskorzeźby)
- statua Barberini
- portret cesarski
- Flora tzw. Primavera, fresk z domu w Stabiae
- Freski z domu Wettiuszów w Pompejach
- Malowidła z willi Liwii – Prima Porta
Dokładna analiza treści i formy:
- Panteon w Rzymie (plan, przekrój, fasada, wnętrze)
- Amfiteatr Flawiuszów (Koloseum w Rzymie) (bryła, elewacja)
- Łuk Konstantyna
- Kolumna Trajana w Rzymie
- Posąg konny Marka Aureliusza w Rzymie
- Posąg cesarza Augusta z Prima Porta
- Dom rzymski w Pompejach (przykładowy np. rekonstrukcja)
Sztuka wczesnochrześcijańska
bizantyjska i bizantynizująca
Umiejętność rozpoznania:
- mauzoleum Santa Constanza w Rzymie (wnętrze, plan)
- bazylika San Apollinare Nuovo (wnętrze, mozaiki)
- sarkofag wczesnochrześcijański (przykładowy)
- Dobry Pasterz – mozaika z Mauzoleum Galii Placydii w Rawennie
- Chrystus Pantokrator z Capelli Palatyna w Palermo
- Chrystus – Dobry Pasterz – rzeźba
- Ikona Matki Boskiej Włodzimierskiej
- Bazylika św. Marka w Wenecji (fasada)
Dokładna analiza treści i formy:
- rekonstrukcja i plan wczesnochrześcijańskiej bazyliki św. Piotra w Rzymie
- kościół San Vitale w Rawennie (plan, wnętrze, mozaiki z prezbiterium)
- Antchemios z Tralles, Izydor z Miletu – kościół Hagia Sophia w Konstantynopolu (bryła, plan, wnętrza)
- Trójca Święta Rublowa (ikona)
