ORNAMENTY, DETALE I DEKORACJA RENESANSOWA
Cechy architektury renesansowej:
- Nawiązanie do starożytnych wzorów, z użyciem kolumn, kapiteli i ornamentów starożytnych tworzących nowe, oryginalne kompozycje
- odejście od gotyckiego wertykalizmu i układu bazylikowego na rzecz kościołów halowych, bardziej szerszych niż dłuższych.
- Sklepienie: przeważająca kolebka, dekoracja kasetonowa
- łuki: ostre wklęsło-wypukłe, w ośli grzbiet, Tudora, kotarowy, łuki okienne: półkoliste
- kościół z kopułą: połączenie podłużnego planu krzyża z kopułą na przecięciu naw
- skarpy (szkarpy)
Ornamenty renesansowe i manierystyczne:
Ornament okuciowy
Ornament okuciowy naśladuje płaskie listwy, wycięte z blachy, na których występują imitowane główki gwoździ i kaboszony. listwy mogą być jednolite lub ażurowe. W ten typ ornamentu może być wpleciona groteska lub inne elementy roślinne. Zalicza się go do dekoracji manierystycznej i występuje w architekturze, rzeżbie i rzemiośle artystycznym. Ornament okuciowy łączony był z rollwerkowym- patrz poniżej.
Rollwerk - ornament rollwerkowy (zwijany)
Ornament rollwerkowy to manierystyczny ornament powstały we Włoszech i ukształtowany we Francji. Rollwerk tworzą zwijające się jakby blaszane wstęgi. Najczęściej spotykany jest w dekoracji architektonicznej - na szczytach kamienic i w połączeniu z ornamentem okuciowym w kartuszach. W rzeźbie - np. nagrobki, epitafia. Gdy rollwerk jest połączony z ornamentem okuciowym, wówczas mówimy łącznie- ornament rollwerkowo-okuciowy lub okuciowo-zwijany.
Kartusz
Kartusz to dekoracyjne obramienie pola obrazowego, tarczy herbowej lub tablicy. Początkowo owalny, późńiej (renesans, manieryzm) przyjął kształt prostokątny. Ozdobiony ornamentem zwijanem, puttami, aniołami i innymi elementami dekoracyjnymi.
kasetonowa dekoracja sklepienia:
1.Zamek Chambord we Francji, XVI w.
2. Wnętrze kopuły Kaplicy Zygmuntowskiej, Katedra na Wawelu, Kraków 1517-1533, Bartłomiej Berecci
Arabeska i Maureska
Arabeska - ornament w formie roślinnej wici wywodzący się ze sztuki starożytnej (Grecja, Rzym) w układzie symetrycznym. W renesansie pojawia się jako wypełnienie dużych płaszczyzn, np. blend, kratek. W wicie wplecione moga byc elementy geometryczne lub owoce. Często w renesansie i klasycyzmie bywa połączona z groteską.
Maureska - symetryczny ornament płaszczyznowy szczelnie wypełniający ramę. występuje głównie w rzemiośle artystycznym.Wykształcony w sztuce islamu, na podbudowie hellenistycznego ornamentu. Popularny w renesansie.
|
 |
|---|---|
 |
franc. grotesgue- dziwaczny. Ornament składający się z wici roslinnej i wplecionych w niej motywów figuratywnych, fantastycznych i bajkowych postaci, zwierząt,panoplii, owoców i kwiatów. Wywodzi się ze sztuki starożytnego Rzymu. W renesansie i klasycyzmie łączona z arabeską.
Dekoracyjne opracowanie lica kamiennego muru lub naśladowanie podziału płyt kammiennych w tynku. Zazwyczaj dotyczy to kondygnacji parteru, cokołu lub naroży budynku czy otworów okiennych. Wyróżnia sie kilka typów boniowania zależnie od układu pionowych i poziomych rowków, powstałej faktury (groszkowe, szlifowane lub rustykowane (rustyka)). Boniowanie może być płaskie (lico podzielone niezbyt głębokimi rowkami lub wypukłe (poszczególne prostokąty są dokładnie obrobione). Boniowanie znane było i stosowane w architekturze rzymsiej, następnie bardzo rozpowszechnione w okresie renesansu, baroku i klasycyzmu i neostylach.
Dwa typy boniowania: cokół - boniowanie płaskie, parter - boniowanie wypukłe.
Boniowany cokół Pałacu Królikarnia w Warszawie. Zworniki nad oknami- boniowanie groszkowe.
boniowanie szlifowane i groszkowe
Rustyka
wł.dosł: wyskrobane, wyryte, graffiare - ryć, drapać. Technika zaliczana do malarstwa ściennego, polegająca na wydrapywaniu rysunku w nałożonych na siebie warstwach tynku lub glin. Najczęściej nakłada sie dwie warstwy barwnego tynku i zeskrobuje wilgotną jeszcze warstwę zewnętrzną. Techniką tą zdobiono fasady budynków: kamienic, pałaców i zamków w renesansie. Ze wzglądu na duże zanieczyszecznie powietrza (związki węgla w atmosferze) tynk ulega degradacji, a co za tym idzie sgraffito. Bardzo trudno odtworzyć oryginalne rysunki.
Sgraffito w postaci boniowania. Pałac Schwarzenbergów, Praga.
