aktualności pojecia atrybuty swietych opis dziela sztuki czytanie planow plastyka literatura testy do pobrania
linkownia kanon dzieł sztuki chronologia tapety na pulpit style i kierunki w sztuce ornamenty

sztukanamaturze pinterest

portret wyspianski matejko

aleksander gierymski żydówka z cytrynami

 

piotr michałowski seńko studium do don kichota 

Salvador Dali Portret Mae West

 

Dodaj |
 

El Greco Zmartwychwstanie

Czy wiesz jak rozpoznać apostołów i ewangelistów na obrazie? Sprawdź

Jan van Eyck zaslubiny Arnolfinich

Jacques Louis David Śmierć Marata

 

Piotr Michałowski Napoleon na koniu

Edgar_Degas Klasa tańca

józef pankiewicz japonka

władysław podkowiński szał uniesień

claude monet kobieta z parasolką

Dante Gabriel Rossetti - Zwiastowanie

lilie wodne claude monet

 

Pojęcia: malarstwo pojecia architektura pojecia rzezba

 

Tematy malarskie

Pejzaż-krajobraz gatunek głównie w malarstwie, grafice i rysunku ukazujący widok natury. W zależności od ściślej pojętego tematu wyróżniamy: wedutę, marinę, pejzaż fantastyczny. Pojawił się już w starożytności, jako tło, aby w sztuce hellenistycznej nabrać samodzielnego charakteru. W średniowieczu, jako tło wskazujące miejsce przedstawionej sceny (zwłaszcza tło architektoniczne).  XIII-XIV w. -Włochy - rozwój perspektywy w krajobrazach. Pejzaż, jako samodzielny gatunek zawdzięczamy holenderskim malarzom XVII wieku.
Pejzażysta-twórca uprawiający ten rodzaj malarstwa

pejzaz pissaro

Marina temat w malarstwie przedstawiający pejzaż, którego głównym składnikiem jest morze, widok portu, plaża, statki, morskie bitwy. Rozwinął się w krajach związanych z morzem o tradycjach żeglarskich. Jako odrębny gatunek występuje od XVII wieku- Holandia.

Weduta dzieło malarskie, rysunek, grafik, fotografia i.in. ukazujące widok miasta, jest rodzajem pejzażu, który może być połączony z mariną (widok portu i zabudowań nadbrzeznych, mostków itp.) lub zawierać sztafaż. weduta pojawiła się już w starożytności, ale stanowiła jedynie tło. Jako samodzielny gatunek wystepuje od XVII w. Znana jest tzw. weduta włoska, szczególnie wenecka, której prekursorami byli malarze flamandzcy, przebywającu w Rzymie. wedutą jest panorama- widok obejmujący znaczną część miasta z dużej odległości. Przy weducie stosuje się zwykle perspektywę zbieżną. Zestawienie fantastycznych budowli, często wymyślonych przez artystę z realnymi nazywane jest capriccio (Giovanni Battista Piranesi). Znani wedutyści: Bernardo Bellotto, zw. Canaletto, Zygmunt Vogel, Giovanni Antonio Canal, zw. Canaletto, Luca Carlevarijs.

Nokturn (franc.- nocturne- nocny) przedstawienie sceny w nocy, zwłaszcza krajobrazowej, ale wystepują także nocne sceny rodzajowe. Twórcą nokturnu był Caravaggio, którego dzieła charakteryzują się silnym kontrastem światłocieniowym. Od niego i jego uczniów pochodzi okreslenie mariera tenebrosa, – której cechą wyróżniającą są właśnie silne kontrasty. Dużą popularnością temat ten cieszył się w malarstwie romantyzmu, w którym otrzymał znaczenie symboliczne- noc jako coś niepoznanego.  W impresjonizmie wykształciły się dwa typy nokturnów- akcentujące nieliczne światła, lub ogólna ciemność w jednolitym tonie. Również w tym okresie i później  mamy do czynienia z nokturnem o żywych barwach.
Michelangelo Merisi da Caravaggio, Georges'a de La Toura, Jose de Ribera, Caspar David Friedrich, William Turner

Vincent van Gogh Fwieździsta noc nad Rodanem

Vincent van Gogh Gwieździsta noc nad Rodanem.

sztafaż zazwyczaj postacie ludzkie, ale też zwierzęta i drobne elementy dopełniające główny temat obrazu, zazwyczaj tło- wedutę lub marinę. sztafaż może pełnić pomocna rolę w kompozycji obrazu, zachowując kompozycję.

Przedstawienie rodzajowe w malarstwie, grafice, rzeźbie, ukazuje scenę z życia codziennego lub obrzędu czy święta lub związaną z życiem towarzyskim. Pojawiło się na przedmiotach codziennego użytku w starożytności. Jako odrębny gatunek ten typ przedstawienia rozkwitł w XVI wieku. Bardzo popularny w okresie baroku i rokoka (XVII, XVIII wiek), kiedy występował albo jako scena sielankowa ( spokojne życie, na łonie natury, sceny w ogrodach, przy wiejskich chatkach, sztucznie budowanych w ogrodach przypałacowych), albo scena moralizatorska, również związana z elementami vanitas (refleksja nad marnością życia ludzkiego- np. leżąca pod drzewem czaszka ludzka)

sniadanie wioslarzy sniadanie na trawie

Portret temat dzieła malarskiego, rzeźbiarskiego lub innego przedstawiający postać ludzką i odwzorowujący jej cech y zewnętrzne i czasami wewnętrzne (portret psychologiczny). Portret może obejmować tylko głowę, popiersie (głowa z ramionami) lub całą sylwetkę, en face( z przodu, frontalnie) lub en trois quarts (z trzech czwartych). Wyróżnia się portrety: reprezentacyjne, niereprezentacyjne, zbiorowe (może przedstawiać całą rodzinę lub kilka osób), autoportret (portret twórcy wykonany przez niego samego), portret pośmiertny (może być trumienny)

portret zbiorowy Goya autoportret

Akt przedstawienie nagiej sylwetki portretowanego, może być samodzielnym tematem, lub jednym w kilku elementów kompozycji dzieła. Może być również tylko studium pomocniczym.  Pojawił się w sztuce prehistorycznej, ale największe znaczenie zdobył w greckiej rzeźbie starożytnej – ustalił się kanon ciała ludzkiego. W średniowieczu mało popularny temat o negatywnym wydźwięku. Renesans i barok- bardzo popularny (Rubens- kształty rubensowskie- nagie, grube kobiety).

Francisco Goya - Maja naga  Maja ubrana

Francisco Goya - Maja naga i Maja ubrana.

batalistyka (malarstwo batalistyczne) – rodzaj malarstwa historycznego, rysunku lub grafiki, którego tematem są sceny bitewne, wojny, życie obozowe wojowników. Temat pojawił się w malarstwie wazowym starożytnej Grecji- cen tauromachia i gigantomachia. W renesansie głównym twórcą batalistycznym był Paolo Ucello. Polscy artyści posługujący się tym tematem to m.in. bracia Kossakowie i Jan Matejko.

bitwa pod grunwaldem

Martwa natura jeden z najpopularniejszych tematów głównie malarski, przedstawiający efektywne zestawienie różnych przedmiotów codziennego użytku np. naczynia, kieliszki, ale także kwiaty i owoce, jedzenie, zabite zwierzęta np. zwierzynę łowną, broń, książki, świece, instrumenty muzyczne itp. Martwa natura zwykle jest tematem samodzielnym, ale także bywa elementem większej kompozycji, np. wnętrza. W zależności od przewagi elementów kompozycji wyróżnia się martwa naturę kwiatową, owocową, śniadaniową, kuchenną, vanitas itd. Temat malarski stosowany był już w czasach antycznych. Jako odrębny gatunek rozwinął się we Flandrii I Holandii w XVII w. Przedmioty często zawierają znaczenie symboliczne, w szczególności, gdy zestawione są ze scenką rodzajową lub wnętrzem. Posiadają również przekazy moralizatorskie i aluzje.Osobliwym przykładem jest również trompe l’oeil.

Trompe l’oei (franc. zmylić oko) iluzjonistyczne malarstwo sztalugowe w typie martwej natury, bardzo popularne w okresie baroku w Holandii, Flandrii i Włoszech i Hiszpanii. Cechą charakterystyczna tego rodzaju malarstwa jest zazwyczaj bardzo realistyczne przedstawienie kawałka deski, do której przypięte lub przywieszone są drobne przedmioty np. pióra, broń, martwa zwierzyna łowna, listy, zdjęcia, dokumenty, czasami książki.

Inne pojęcia

Alla prima (od razu, za jednym razem)- sposób malowania (gł. malarstwo olejne) bezpośrednio na zaprawie, bez wcześniejszego przygotowania podmalówek i rysunku. Technika stosowana od XVIII w. a najbardziej popularna w impresjonizmie (XIX w.), związana z założeniami kierunku, gdy obrazy malowano szybko, aby uchwycić dany moment.

Aureola okręg wokół głowy świętego, nimb - świetlisty krąg, mandorla (wł. migdał)- aureola w kształcie migdała

Cloisonizm sposób malowania polegający na stosowaniu plam o jednolitej barwie i otoczonych wyrazistym konturem, zapoczatkowany przez Émile'a Bernarda i Paula Gauguina i kontynuowany przez malarzy skupionych wokół szkoły z Pont-Aven.

En grisaille rodzaj malarstwa monochromatycznego, wykonanego odcieniami szarości, którego celem jest uzyskanie efektu płaskorzeźby, rzeźby lub sztukaterii. Popularne w malarstwie architektonicznym, iluzjonistycznym.

Izokefalizm (gr. isos-równy, cefale-głowa), kompozycyjny sposób przedstawiania wielofigurowych  scen, polegający na umieszczeniu głów postaci w jednej linii. stosowany głównie w malarstwie, mniej w rzeźbie. Znany już w starożytności, Bizancjum, bardzo popularny w średniowieczu- gotyckie malarstwo i renesansie.

perugino izokefalizm

Izokefalizm zarówno na pierwszym jak i drugim planie.

Malarstwo monochromatyczne, monochromatyzm operowanie różnymi odcieniami tylko jednej barwy, zwykle szarościami, w celu uzyskania jednolitego tonu malowidła. Występował w średniowieczu, a najbardziej popularne stało się w XVII wieku-Holandia.

Sfumato (wł. zadymione, mgliste, cieniowane) miękki modelunek światłocieniowy, łagodne przejście między partiami ciemnymi i jasnymi, sprawiający, że kontur się zaciera, oglądana scena znajduje się za mgłą. Mistrzem sfumato był Leonardo da Vinci, który wykorzystywał rozproszone światło podczas malowania. Doskonałym przykładem jest np. jego dzieło „Jan Chrzciciel”, gdzie postać wyłania się jakby z mglistego dymu, który zaciera kształt sylwetki w dolnej części.

Światłocień rozmieszczenie i wzajemnie przenikanie się świateł i cieni na obrazie w celu nadania kształtom trójwymiarowości.
Miękki modelunek światłocieniowy- obszary oświetlone (potocznie – światła) delikatnie przechodzą w ciemniejsze partie, nawet do czerni, por. sfumato.
Twardy modelunek światłocieniowy-obszary światła silnie kontrastują z plamami cienia np. malarstwo Georges'a de La Toura.

Werniks specjalny lakier stosowany w malarstwie (temperowym, olejnym), którego główną funkcją jest zabezpieczenie warstw malarskich przed uszkodzeniem. Tradycyjny werniks to rozpuszczona żywica w olejku lotnym lub alkoholu. stosuje się go jako izolację oddzielającą warstwy farb, jako spoiwo zmieniające właściwości farb i najczęściej stosowany jako wykończenie obrazu. Rozprowadzany jest tamponem, pędzlem lub ręka. Obecnie stosuje się werniksy w sprayu (wykańczające).
nazwa werniks dotyczy także środka stosowanego w akwaforcie, jako specyfiku do zabezpieczenia przed działaniem kwasu (werniks akwafortowy).

 

Obrazy na stronie:

Portret- Stanisław Wyspiański, Helenka
Jan Matejko, Kazimierz Wielki
Weduta- Bernardo Bellotto zw. Canaletto, Krakowskie Przedmieście od strony Nowego Światu
Pejzaż- Camille Pissarro, Wjazd do miasteczka Voisins
Camille Pissarro, Pejzaż z Chaponval
Akt- Giorgione, Śpiąca Wenus
Marina- William Turner, Nad wodą
Martwa natura kwiatowa- Jan Brueghel Starszy, Martwa natura
Martwa natura vanitas- Pieter Claesz
Scena rodzajowa- Auguste Renoir, Śniadanie wioślarzy
Edouard Manet,Śniadanie na trawie
Nokturn- James McNeill Whistler, Nokturn w czerni i złocie- spadający fajerwerk
Zastosowanie sfumato- Leonardo da Vinci, Św. Jan Chrzciciel
Portret zbiorowy- Francisco Goya Rodzina karola IV
Autoportret- Vincent van Gogh, Autoportret z zabandażowanym uchem
En grisaille- Hubert i Jan van Eyck, Ołtarz Gandawski- fragment zamkniętego poliptyku
Batalistyka- Jan Matejko, Bitwa pod Grunwaldem
Trompe l’oeil- William Michael Harnett, Po polowaniu
Pietro Perugino,Wręczenie kluczy świętemu Piotrowi